مرتضى مطهرى
683
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )
نفروخته بود ؟ نيروى كارش را فروخته بود . همينطور آن كسى كه مىآمد در كشاورزى يا در كارهاى ديگر [ اجير مىشد . ] من نمىفهمم از اين جهت چه تفاوتى هست ميان اين طبقه و آن طبقه ؟ تفاوت ميان ابزار توليد هست - كه قبول كرديم - ولى اينكه ماهيت اين طبقه با ماهيت آن طبقه فرق داشته باشد و فرقش اين است كه اين نيروى كارش را اجباراً مىفروشد و آن نيروى كارش را اجباراً نمىفروشد ، [ قابل درك نيست . ] اگر نيروى كار فروختن مطرح باشد در هر دو جا هست ، و اگر اجبار مطرح باشد آن هم در هر دو جا هست . وقتى كه كار زياد باشد و كارگر كم ، هيچ اجبارى هم ندارد ، خيلى هم گران مىفروشد . وقتى كه كار كم باشد و كارگر زياد ، مجبور است كارش را به قيمت كمترى بفروشد . خلاصه اين وضع در سابق هم وجود داشته الآن هم وجود دارد . قسمت ديگر مسئلهء ماهيت جنس توليد شده است كه مىگويند اصلًا ماهيت جنس توليد شده در اين عصر و عصر پيش با همديگر تفاوت دارد . آن باشد تا بعد دربارهء آن بحث كنيم .